De proefopgraving bij Essen heeft veel nieuwe gegevens opgeleverd maar roept daarmee ook veel nieuwe vragen op. In de grond werden sporen van bebouwing aangetroffen, een mogelijk deel van het klooster en menselijke resten.

De opgraving in Essen is een bijzonder project. Het maakt deel uit van het Participatieproject Klooster Essen, een project waarbij het hele buurtschap betrokken is

Waar nu Essen staat, lag ooit een cisterciënzer vrouwenklooster, dat Yesse heette. Het werd kort na de Reductie van Groningen in 1594 afgebroken. Sindsdien vragen bewoners van Essen zich af wat er nog in de grond bewaard is gebleven en waar het klooster precies stond. Het doel van de het participatieproject is, om bewoners zoveel mogelijk bij het onderzoek naar het klooster te betrekken. Tijdens de aanloopperiode van het participatieproject werd zoveel mogelijk kennis van de inwoners verzameld. Veel mensen wisten waar er sporen te vinden waren. Op grond van de verzamelde informatie werd vastgesteld waar de proefsleuven zouden worden gegraven

Bewoonster Annemiek Bos is opgetogen over de resultaten van het onderzoek. Bos bouwde in 2006 een eigen bezoekerscentrum waarin zij informatie over het klooster verzamelt en toont. Bos: “Het is wel verrassend wat er boven de grond komt, en wat niet. Zo meende ik als klein meisje fundamenten te hebben gezien in onze voortuin. Nu hebben we daar gegraven en vinden we niets. Op andere plekken komen er dan opeens dingen naar boven die heel verbazingwekkend zijn.”

Op het grasveld naast het bezoekerscentrum is een lange sleuf gemaakt. De zwarte grond wordt doorsneden door een gele rechthoekige zandbaan: het einde van wat ooit een gebouw met zware muren moet zijn geweest. Provinciaal archeoloog Henny Groenendijk: “Toen het klooster gebouwd werd heeft men hier tot op de oorspronkelijke zandlaag gegraven om te kunnen funderen. Dat doe je alleen als je iets groots bouwt. Bij de sloop van het klooster zijn alle stenen verwijderd zodat we alleen nog kunnen zien waar er gegraven is voor de fundering. Het lijkt me dat er een behoorlijk gebouw moet hebben gestaan, maar het is te klein om de kerk te zijn.”

Even verder op is een sleuf gegraven tot in het slootje, waarvan vermoed wordt dat het een restant van de gracht is, die om het hele kloostercomplex heeft gelopen. De sleuf lijkt het te bewijzen. De grond naast de sloot zit vol met puin. Groenendijk: “Het lijkt er op dat men de gracht heeft geprobeerd te dempen met puin van het klooster.” Puin is er trouwens genoeg, want over het hele terrein blijkt een dikke puinlaag te liggen.

In een sleuf parallel aan de spoorweg staat archeologiestudente Isabel. Zij is voorzichtig aan het graven en vindt menselijke botten, waaronder diverse schedels. Groenendijk: “Wat we hier vinden zijn waarschijnlijk knekelputten. We vinden er menselijke en dierlijke botten door elkaar. Men heeft kennelijk graven geruimd en de botten bij elkaar in een gat gegooid. Vreemd is echter dat we er een heel onderbeen tussen vinden. Mysterieus. Ik heb daar geen verklaring voor.”

De sleuf loopt op de plek waar Groenendijk en Bos vermoeden dat het kerkhof moet zijn geweest. Ook daar wijst een zandspoor er op dat er een gebouw heeft gestaan, mogelijk de kerk. Ook wordt er de rand van een waterput gevonden.

Tenslotte is er nóg een mysterie. Berry van Hoof van RAAP, het archeologiebedrijf dat de opgraving uitvoert, vindt er sporen van een kamer. Tijdens de sloop is het gebouwtje volgestort met dierlijke resten en puin. Die worden verwijderd, en de muren en een vloertje worden blootgelegd.

Wat is het? Van Hoof en Groenendijk kijken peinzend maar komen er niet uit. De muren lijken te dun voor een klooster maar de stenen zijn wel oud. Zijn het hergebruikte stenen waarmee een boerderij is gebouwd? Tenslotte houden ze het er voorlopig op dat het een bijgebouwtje van het klooster is geweest. Het heeft een vloer die naar het midden toe afloopt alsof het een douche is. Maar ja, die had je in de Middeleeuwen nog niet. Dus, wat is het wel? Groenendijk: : “Dit is een proefopgraving. We hebben van tevoren proefsleuven op een kaart ingetekend. We hebben toestemming om daar te graven maar niet verder. Bovendien hebben we maar geld voor vier dagen graven. We moeten het er voor nu bij laten. We hebben alles zo goed mogelijk getekend, gefotografeerd en gefilmd. Onze documentatie gaan we later uitwerken en dan pas kunnen we conclusies trekken.”

Als participatieproject is de opgraving zeker geslaagd te noemen. Iedere opgravingsdag komen er talloze inwoners van Essen kijken wat er gevonden wordt. Eén van hen komt aanlopen met een hoogtekaart. “Kijk, je kunt zien dat dit hele gebied hoger ligt dan de omgeving,” Anderen helpen met de spa als er gegraven moet worden. En allemaal zijn ze nieuwsgierig naar de vondsten. Vrijdagmiddag moeten de meeste sleuven echter weer dicht. Verder gegraven zal er pas worden als er weer geld is. Groenendijk:: “Wat we gevonden hebben roept heel veel vragen op. We gaan zeker op zoek naar nieuwe potjes om verdere opgravingen te financieren.”

Foto's: Marco in ‘t Veldt

Reacties (0)

Plaats een reactie

Er zijn nog geen reacties

Je bent niet ingelogd. Klik hier om in te loggen en hier om je te registreren, of plaats meteen je reactie: (door te registreren kan je zelf ook nieuws, foto's, foto albums en video's plaatsen)

Naam:

Je kunt geen HTML-codes gebruiken in je reactie.

Type het onderstaande woord over:

Publiceren

Naar boven